آثار تاريخي شهرستان نجف آباد

اين مزرعه قديميترين واحد کشاورزي شهر بوده که اکنون به صورت نيمه بايري در آمده است و ته چينه هايي با مقداري درخت وقناتي تنک آب که از دامنه کوههاي شمالي سرچشمه گرفته ازآن باقي مانده است.
 
2- حمام کهنه:

اين حمام متعلق به عصر صفويه بوده است و در سالهاي اخير بکلي ويران و به جاي آن حمام نيمه تمامي بنا گرديده است.
 
3- حصار قديمي شهر نجف آباد:

که از اقدامات مهُم شيخ بهايي محسوب مي گردد و اکنون از آن اثري نيست.
 
4- قنات نجف آباد:

به طول 54 کيلومتر که آنرا نيز از کارهاي شيخ بهايي محسوب مي دارند.

5- قنات کهريز يا « سندل گبر »:

که سابقه آنرا به پيش از بناي نجف آباد مي رسانند.
 
6- کاروانسراي حسنيجه:

اين کاروانسرا در کنار روستاي حسنيجه به ابعاد 30/50×30/58 بنا گرديده است که امروزه به حالت نيمه ويرانه در آمده و به صورت آغل احشام بخود گرفته است.
 
7- قلعه سنگي علويجه:

اين قلعه در دامنه گردنه اي به ارتفاع 1900 متر بنا شده است، با ابعادي که برابر 5/44×5/42 متر مي باشد. ورودي اين قلعه در قسمت جنوبي قرار دارد. با سردري که دهانه طاق 90/4 متر و دو جرز بزرگ آن به قطر 195 سانتيمتر و عمق 210 سانتيمتر مي باشد. در سه سوي قلعه ايوانها و اطاقهاي مختلفي است که به وسيله سالنهايي به ديواره خارجي قلعه به قطر 90 سانتي متر ارتباط دارند. به علت اينکه طاقها نسبت به دهانه ها کشيده مي باشد و ملاطهاي از گچ و رس هستند و ترک برداشته و ريزش برف در افزايش ترکها موثر بوده، خرابي هايي ببار آورده است.
 
8- مسجد جامع دهق:

اين مسجد در حدود 800 متر مساحت دارد که بنايش را به عهد سلجوقيان نسبت مي دهند.
 
9- مسجد جامع جوزدان:

در ضلع جنوب غربي مسجد، در يکي از اتاقها قبور تني چند واقع شده از جمله: قبر شيخ صفي الدين شيخ ملکشاه متوفي هشتم الجمادي الثاني 1101 ه . ق که متاسفانه اين بناي تاريخي نيز مورد تخريب قرار گرفته است.
 
10- برجهاي هفتگانه جوي خارون:

« ارگ شيخ بهايي » اين برجها جز آثار نادر کشور ميباشد و همانند اين برجها را تنها در شهر تبريز مي توان ديد و اين به علت تعداد برجهاي آن مي باشد، خوشبختانه اين اثر با همت شهرداري و تني چند از ميراث دوستان شهرمان مورد عنايت قرار گرفته است و طرحهاي جالبي براي احياء اين برجها در دست اجرا مي باشد.
 
11- برجهاي صفا:

که اين برجها نيز به نوبه خود اثري نادر و زيبا مي باشند، از اين لحاظ که شکل ظاهري اين برج به شکل مکعب ميباشد در حالي که اکثر برجهاي موجود در شهرهاي ديگر حالت گرد مانند دارند. « اميد است اين اثر نيز با همت صاحبان آن و ديگر دست اندر کاران مورد لطف قرار گيرد.» نام ديگر اين برجهاي دو قلو برج آق غلامعلي نيز مي باشد.
 
12- قلعه قمشلو:

اين ابنيه از معماري زيبا که منسوب است به زمان زردشتيان وعهد قارجايان برخوردار مي باشد.
 
13- باغ حاجي آباد:

اين باغ نيز به عهد زردشتيان و دوره قاجاريان منسوب است.
گذشته از ابنيه تاريخي مذکور، زيارتگاههاي گوناگوني در اين ناحيه قرار دارد. از آن جمله:
الف - امامزاده احمد بن حنيفه در شهر تيران.
ب - امامزاده ساره مريم معروف به چهل دختران، واقع در جوزدان
پ - امامزاده فاطميه در روستاي محمديه کرون
ت - امامزاده واقع در چشمه احمد رضا که به همين نام شهرت دارد.
ث- امامزاده اي در ارتفاعات جنوب غربي علويجه بنام شمس الدين محمد.
ج - امامزاده سراء الدين معروف به « بابا لنگر » در کوهپايه هاي شمالي روستاي عسگران .
چ - امامزاده عبدالله در نهضت آباد « شاهدان »
ح - بقعه پير محمد در اراضي نزديک امامزاده جوزدان که تاريخ آن متعلُق به سال 985 ه . ق مي باشد.
خ - قدمگاه که بناي اوليه آن به زمان بنيان نجف آباد باز مي گردد، در سال 1302 قسمتي از آن توسط معارف و اوقاف اصفهان به مدرسه اختصاص داده شد و در سال 1312 به کلي ويران و در تعريض فلکه و خيابان از بين رفت.

نويسنده « سفري به دربار سلطان صاحبقران » مي نويسد: (( ... به حياط يک محوطه زيارتگاه مانند رفتيم که جلوي در ورودي بزرگ آن زنجيرهايي آويخته بودند که نشان ميداد که آنجا، بست و محل تحصن است ... مارا در برابر سنگ گرانيت صيقلي شده اي بردند که جاي پايي روي آن ديده مي شد و خطوطي هم به زبان فارسي در آن حک شده بود، اين محل « قدمگاه » ناميده مي شد و جاي پاي روي سنگ را متعلق به يکي از شخصيتهاي مقدس مي دانستند.))